P4C: Çocuklarla Felsefenin Merak Dolu Dünyası

Çocuklar, dünyaya farklı bir gözle bakan, küçük ama kocaman kalpli düşünürlerdir. Onların sorduğu basit gibi görünen sorular, aslında yetişkinlerin bile aklına gelmeyen derinlikler taşır. “Mutluluk neye benzer?”, “Haksızlık neden olur?”, “Bir şey güzel olunca herkes için mi güzeldir?” gibi sorular, çocukların zihinlerinde kendiliğinden belirir. İşte P4C (Philosophy for Children) tam da bu meraka tutunan ve önemseyen, çocukların iç dünyalarını ciddiye alan bir yaklaşımdır.

P4C’nin en iyi yanı, çocuklara hazır cevapları ezberletmemesidir. Onun yerine çocuklara “Kendi düşünceni keşfet, kendi sesini bul.” der. Bu yüzden P4C’de kolaylaştırıcı, bilgiyi veren bir otorite değildir. Daha çok bir rehber, bir yol arkadaşı gibidir. Çocuğun düşüncesine saygı duyar, acele etmez; onu yönlendirmek yerine ona yol açar.

Bir P4C oturumu, genellikle bir hikâyeyle, bir resimle ya da merak uyandıran bir durumla başlar. Bazen bir karakterin yaptığı seçim, bazen bir resimdeki detay, bazen ne olduğunu bilmediği bir koku, bazen de günlük hayatta karşılaşılan bir problem çocukları düşündürür. Çocuklar önce bu uyaranı kendi bakış açılarıyla değerlendirir; sonra kolaylaştırıcının sorularına özgürce yanıt verirler.

Bu oturumlarda hiçbir çocuk kendini baskı altında hissetmemelidir. Hiç kimse konuşmak zorunda değildir ama herkes konuşma hakkına sahiptir. Fikirler çarpıştırılmaz; karşılaştırılır. P4C’de çocuklar; birbirlerinin düşüncelerini kesmeden dinlemeyi, kendi görüşlerini açıklamayı ve farklı düşüncelere saygı duymayı öğrenirler. Bu ortam, çocuklara şu mesajı verir: “Benim fikrimin bir değeri var.”

P4C’nin çocuklara katkısı yalnızca düşünme becerileriyle sınırlı kalmaz. Aslında bir çocuğun karakterini, ilişkilerini, kendine güvenini ve günlük hayatla kurduğu bağı da güçlendirir. Çünkü P4C’de:

• Çocuklar kendilerini ifade etmeyi öğrenir.
• Duygularını gizlemek yerine paylaşmayı deneyimlerler.
• Bir fikri savunurken başkasını incitmeden konuşmayı keşfederler.
• Empati kurmanın ne demek olduğunu doğal bir şekilde içselleştirirler.
• Kendi düşüncelerinin değişebileceğini, büyüyebileceğini fark ederler.

Bu süreçte en çok ortaya çıkan şeylerden biri bağ kurma duygusudur. Çocuklar, düşüncelerini söyledikçe birbirlerini daha iyi tanır; bir fikri birlikte geliştirdikçe “Biz bir topluluğuz” hissi oluşur. Günümüzün hızlı, gürültülü ve çoğu zaman bireyselleştiren dünyasında, bu duygu çocuklar için adeta bir nefes alma alanıdır.

P4C, çocukların dünyayı anlamlandırırken yalnız olmadıklarını hissettirir. Çünkü düşünmek bazen zorlayıcıdır, bazen kafa karıştırır; ama bir topluluk içinde düşünmek her zaman güçlendirir. P4C’nin temelinde de tam olarak bu vardır: “Beraber düşünmek.”

Yani P4C, çocukların zihinlerini bilgiyle dolduran bir yöntem değildir. Aksine, onları özgürleştiren, düşünmeye cesaretlendiren, duygularını değerli kılan bir yolculuktur. Çocukların bilgiye kendilerinin ulaşmasını sağlar ve şunu söyler: “Kendin ol, düşüncelerine güven, çünkü senin söyleyeceklerin var.”

Sevgilerimle 

P4C Eğitmeni

Sıla Akten Kanat